Co właściwie oznacza próba złota?
Próba złota to informacja o tym, ile czystego złota zawiera stop, z którego wykonano biżuterię. Podaje się ją w tysięcznych częściach: próba 585 to 585 części złota na 1000 części stopu.
Pozostała część to domieszki - najczęściej srebro, miedź, cynk, a w białym złocie także pallad. Nie są one oszczędnością producenta, tylko koniecznością. Czyste złoto jest tak miękkie, że pierścionek z niego wykonany wyginałby się i rysował przy zwykłym noszeniu.
Domieszki robią trzy rzeczy jednocześnie:
Utwardzają stop. Im więcej domieszek, tym twardszy metal i tym lepiej znosi codzienne uderzenia, otarcia i zginanie.
Zmieniają kolor. Więcej miedzi daje odcień różowy, pallad i inne metale białe dają złoto białe. Proporcje domieszek decydują o tym, czy złoto jest bardziej żółte, czy bardziej stonowane.
Wpływają na reakcje ze skórą. To domieszki, a nie samo złoto, reagują z potem i kosmetykami. Dlatego niektóre wyroby zostawiają ślady na skórze, a inne nie - więcej o tym w artykule dlaczego złoty pierścionek brudzi palec.
Próba nie mówi więc tylko „ile złota". Mówi też, jak biżuteria będzie się zachowywać na co dzień.
Jakie próby złota obowiązują w Polsce?
Polskie prawo probiercze dopuszcza dla wyrobów ze złota siedem prób. Każda ma też swój numer, który pojawia się na urzędowej cesze probierczej.
| Numer próby | Próba | Zawartość złota | Karaty | Gdzie ją spotkasz |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 999 | 99,9% | 24K | sztabki i monety inwestycyjne |
| 1 | 960 | 96% | 23K | bardzo rzadko w biżuterii |
| 2 | 750 | 75% | 18K | biżuteria wysokiej klasy, pierścionki zaręczynowe |
| 3 | 585 | 58,5% | 14K | najpopularniejsza próba biżuterii w Polsce |
| 4 | 500 | 50% | 12K | rzadko spotykana |
| 5 | 375 | 37,5% | 9K | popularna m.in. w Wielkiej Brytanii |
| 6 | 333 | 33,3% | 8K | tańsza biżuteria |
W praktyce w polskich salonach jubilerskich królują dwie próby: 585 i 333. Próba 750 pojawia się głównie w droższej biżuterii i w pierścionkach z kamieniami szlachetnymi.
Próba 999 to świat inwestycji, nie biżuterii. Sztabka czy moneta nie musi być twarda, bo leży w sejfie, a nie na palcu.
Czym różni się próba złota od karatów?
Próba i karaty opisują to samo - zawartość złota w stopie - tylko w innej skali. Próba liczy w tysięcznych częściach, a karaty w dwudziestych czwartych.
Czyste złoto to 24 karaty. Złoto 18-karatowe zawiera więc 18 części złota na 24 części stopu, czyli 75%, co odpowiada próbie 750. Tak samo działa każde przeliczenie:
- 14 karatów - 14/24 złota, czyli próba 585
- 18 karatów - 18/24 złota, czyli próba 750
- 9 karatów - 9/24 złota, czyli próba 375
- 8 karatów - 8/24 złota, czyli próba 333
W Polsce na biżuterii znajdziesz przede wszystkim próbę. Karaty pojawiają się na wyrobach z USA, Wielkiej Brytanii czy z części krajów azjatyckich, często w zapisie „14K", „14ct" albo „18K".
Jedna uwaga, żeby uniknąć nieporozumień: karat złota to coś innego niż karat kamienia szlachetnego. Przy diamentach karat oznacza masę kamienia, a nie jego czystość. „Pierścionek 18K z diamentem 0,5 ct" to dwie zupełnie różne informacje.
Która próba złota jest najlepsza do biżuterii na co dzień?
Do biżuterii noszonej na co dzień najlepiej sprawdza się próba 585. To złoty środek między trwałością a zawartością złota: stop jest wystarczająco twardy, żeby znosić codzienne noszenie, i wystarczająco bogaty w złoto, żeby zachować ciepły, szlachetny kolor.
Biżuteria na co dzień przechodzi więcej, niż się wydaje. Pierścionek uderza o klamkę i blat, bransoletka ociera się o biurko, łańcuszek zaczepia o szalik. Każdy z tych drobnych kontaktów zostawia ślad - tym głębszy, im bardziej miękki jest metal.
Dlatego właśnie w KingGold całą biżuterię oferujemy w złocie próby 585. Wierzymy, że złoto nie powinno czekać w szufladzie na specjalną okazję, a do noszenia każdego dnia ta próba po prostu sprawdza się najlepiej.
Nawet najtwardsze złoto z czasem traci fabryczny połysk. To naturalny proces, o którym piszemy w artykule dlaczego złoto się przeciera. Próba 585 sprawia jednak, że dzieje się to wolniej niż w przypadku miękkich, wysokich prób.
Czym różni się złoto próby 585 od 750?
Złoto 750 zawiera więcej czystego złota, ma intensywniejszy kolor i jest droższe. Złoto 585 jest twardsze, bardziej odporne na zarysowania i lepiej znosi codzienne noszenie.
| Kryterium | Próba 585 (14K) | Próba 750 (18K) |
|---|---|---|
| Zawartość złota | 58,5% | 75% |
| Kolor żółtego złota | ciepły, stonowany | głęboki, intensywnie żółty |
| Twardość | wyższa | niższa |
| Odporność na zarysowania | dobra | mniejsza |
| Cena | niższa | wyższa |
| Dla kogo | biżuteria noszona codziennie | biżuteria okazjonalna, wysokie oprawy kamieni |
Różnicę w kolorze najlepiej widać, gdy położy się obok siebie dwa łańcuszki. Złoto 750 ma wyraźnie „cieplejszy", bardziej nasycony odcień. Złoto 585 jest jaśniejsze i spokojniejsze.
Różnica w trwałości wychodzi dopiero po czasie. Obrączka z próby 750 noszona przez kilka lat bez zdejmowania będzie miała więcej rys i szybciej straci wyrazistość wzoru niż ta sama obrączka z próby 585.
Który wybór jest lepszy? Zależy od tego, jak często biżuteria będzie na Tobie. Do noszenia od święta - 750. Do noszenia każdego dnia - 585.
Czy złoto próby 333 to dobry wybór?
Złoto próby 333 jest najtańsze, ale ma swoją cenę w inny sposób. Zawiera tylko jedną trzecią złota, więc dwie trzecie stopu to domieszki, głównie miedź i srebro.
To przekłada się na trzy praktyczne różnice:
Bledszy kolor. Złoto 333 ma wyraźnie mniej nasycony odcień niż 585. Przy bezpośrednim porównaniu różnica jest widoczna gołym okiem.
Większa skłonność do ciemnienia. Domieszki reagują z wilgocią, potem i kosmetykami. Im więcej domieszek, tym szybciej pojawia się nalot na biżuterii i ślady na skórze - o tym, skąd się biorą, przeczytasz w artykule dlaczego złote kolczyki brudzą uszy.
Niższa wartość materiału. Biżuteria z próby 333 zawiera mniej złota, więc jej wartość jako kruszcu jest odpowiednio niższa.
Czy to znaczy, że 333 to zły wybór? Nie zawsze. Przy drobnym, tanim upominku albo biżuterii noszonej okazjonalnie może się sprawdzić. Przy pierścionku, obrączce czy łańcuszku na co dzień - różnica w cenie rzadko rekompensuje różnicę w wyglądzie po kilku latach.
Czy próba złota wpływa na kolor biżuterii?
Tak. Im wyższa próba, tym bardziej nasycony, ciepły kolor żółtego złota. Kolor zależy jednak nie tylko od próby, ale też od rodzaju domieszek - dlatego w tej samej próbie może powstać złoto żółte, białe i różowe.
Złoto żółte - klasyczne, z domieszką srebra i miedzi w zrównoważonych proporcjach. Im wyższa próba, tym intensywniejsza żółć.
Złoto białe - zawiera metale wybielające, np. pallad. Zwykle pokrywa się je dodatkowo warstwą rodu, która nadaje mu jasną, lustrzaną biel. Ta powłoka z czasem się ściera i wymaga odnowienia u jubilera.
Złoto różowe - zawiera więcej miedzi, stąd ciepły, różowawy odcień.
Ważne: próba 585 w złocie białym i w złocie żółtym oznacza dokładnie tę samą zawartość złota. Białe złoto nie jest ani „lepsze", ani „gorsze" - różni się tylko składem domieszek i wyglądem. Jeśli wybierasz między nimi pierścionek, przydatny będzie artykuł czy pierścionek zaręczynowy musi być złoty.
Jak sprawdzić, jaką próbę ma biżuteria?
Najprostszy sposób to odczytać cechę probierczą - mały znak wybity na biżuterii. W Polsce wyroby ze złota oznacza się urzędową cechą probierczą, w której znajduje się numer próby (np. cyfra 3 dla próby 585), oraz znakiem imiennym wytwórcy.
Gdzie jej szukać?
- pierścionki i obrączki - po wewnętrznej stronie szyny
- łańcuszki i bransoletki - na zapięciu albo na blaszce przy zapięciu
- kolczyki - na sztyfcie, bigielku albo na zapięciu
- zawieszki - na uszku, przez które przechodzi łańcuszek
Znak jest bardzo mały, więc najłatwiej odczytać go przez lupę albo na zdjęciu zrobionym telefonem w trybie makro.
Dwie sytuacje, które często budzą niepokój. Po pierwsze, bardzo drobne wyroby o niewielkiej masie mogą nie mieć urzędowej cechy - to nie musi oznaczać podróbki. Po drugie, biżuteria z innych krajów Unii Europejskiej może mieć zagraniczne znaki probiercze zamiast polskich.
Jeśli masz wątpliwości, czy biżuteria jest naprawdę złota, zajrzyj do poradnika jak rozpoznać prawdziwe złoto próby 585. Pewną odpowiedź da też jubiler albo okręgowy urząd probierczy.
Czy wyższa próba zawsze oznacza lepszą biżuterię?
Nie. Wyższa próba oznacza więcej złota w stopie, ale nie lepsze dopasowanie do tego, jak będziesz biżuterię nosić. Dla pierścionka noszonego codziennie wyższa próba może być wręcz gorszym wyborem.
Wyobraź sobie taką sytuację. Mężczyzna wybiera prezent dla żony - złoty pierścionek. Widzi dwa niemal identyczne modele: jeden w próbie 750, drugi w próbie 585. Naturalny odruch podpowiada, że droższy i „bardziej złoty" będzie lepszy. Tyle że żona nosi biżuterię codziennie - do pracy, w kuchni, przy dzieciach. Pierścionek z próby 750 po roku będzie miał więcej rys i szybciej straci wyrazistość wzoru. Ten z próby 585 dłużej będzie wyglądał tak, jak w dniu, w którym go dostała.
Wyższa próba ma sens, gdy:
- biżuteria jest noszona okazjonalnie - na wesela, rocznice, uroczyste kolacje
- liczy się przede wszystkim intensywny, głęboki kolor złota
- kupujesz złoto jako lokatę kapitału - wtedy wybiera się sztabki i monety, nie biżuterię
Dobra próba to taka, która pasuje do życia, nie tylko do ceny.
Na co zwrócić uwagę, kupując złotą biżuterię?
Próba to pierwszy krok, ale nie jedyny. Kilka rzeczy warto sprawdzić przy każdym zakupie - w salonie i w sklepie internetowym.
Próba podana wprost w opisie. Rzetelny sklep zawsze informuje, z jakiej próby wykonano wyrób. Sformułowania typu „złoty kolor", „pozłacany" czy „gold filled" oznaczają, że to nie jest biżuteria ze złota.
Waga wyrobu. Przy biżuterii złotej waga w gramach mówi, ile metalu kupujesz. Dwa łańcuszki o podobnym wyglądzie mogą różnić się wagą, a więc i ilością złota.
Cecha probiercza. Po otrzymaniu biżuterii sprawdź oznaczenie - szczególnie przy zakupach od nieznanych sprzedawców.
Rodzaj złota. Białe złoto z powłoką rodu będzie wymagało odnowienia powłoki co jakiś czas. Złoto żółte i różowe tego nie potrzebuje.
Pielęgnacja. Nawet najlepsza próba nie zastąpi dobrych nawyków. Jak dbać o złoto, przeczytasz w poradnikach jak wyczyścić złotą biżuterię i jak przechowywać złotą biżuterię.
Te pięć rzeczy wystarczy, żeby kupować złoto z pełną świadomością tego, za co płacisz.
Próby złota to nie skomplikowany szyfr, tylko prosta informacja: ile złota jest w stopie i jak będzie się on zachowywał na co dzień. Próba 750 da głębszy kolor, 333 niższą cenę, a 585 - równowagę, która sprawdza się w biżuterii noszonej każdego dnia. Wystarczy spojrzeć na małą liczbę wewnątrz pierścionka, żeby wiedzieć, czego się po nim spodziewać.
Jeśli szukasz biżuterii, która przetrwa codzienne noszenie, zajrzyj do naszej kolekcji złotej biżuterii próby 585.
